بیماری کرون (Crohns disease) چیست؟ علل و روش درمان

رضا صادق زاده

اگر مایلید با بیماری کرون بیشتر آشنا شوید و روش درمان و جلوگیری از ابتلا به کرون را یاد بگیرید با ما همراه باشید

بیماری کرون و روش درمان

روش جلوگیری و درمان بیماری کرون

کرون یکی از بیماری های التهابی روده است. شروع سن این بیماری در فاصله سنی 10 تا 30 سالگی است و اولین نشانه ها در این فاصله دیده می شود. این بیماری غیر از روده، روی سایر قسمت های بدن نیز تأثیر می گذارد و باعث بیماری آن ها می شود
بیماری کرون (Crohns disease) یک بیماری التهابی روده است که در آن آسیب‌های التهابی در دیواره‌ی روده ایجاد می‌شود. وقتی بیماری کرون آغاز می‌شود می‌تواند باعث علایم شوند که در تمام عمر می‌آیند و می‌روند. این بیماری مزمن است و معمولاً در دو دوره‌ی سنی بیشتر ظاهر می‌شود؛ یکی بین 10 تا 30 سال و دیگری حوالی 60 سالگی و بعد از آن است.

خطرات اسهال خونی و التهاب روده
در این بیماری هر بخشی از دستگاه گوارش می‌تواند مبتلا شود و التهاب تمام ضخامت جداره روده را درگیر می‌کند و بنابراین ممکن سبب ایجاد آبسه (کیسه‌ای از تجمع چرک)، فیستول (ایجاد غیر طبیعیِ راهی نِی مانند از داخل روده به قسمت‌ها و اعضای دیگر بدن) یا تنگی در روده شود. ضایعات و آسیب‌های التهابی به صورت قسمت قسمت، دیواره‌ی روده را درگیر می‌کند و التهاب در طول دیواره پیوسته نیست، بلکه به بیانی لکه لکه است.

علل بیماری کرون:
دسته ای از دلایل مثل وراثت و نقص سیستم ایمنی احتمالاً در وقوع بیماری نقش دارند دلیل اصلی بیماری همچنان ناشناخته است. پیش از این به نظر می رسید استرس و رژیم غذایی از علل بروز بیماری باشند اما حالا پزشکان می دانند که این دو، سبب تشدید بیماری می شوند اما علت بیماری نیستند.

سیستم ایمنی: ممکن است یک باکتری و ویروس آغاز کننده بیماری باشد. زمانی که سیستم ایمنی سعی در مقابله با میکرو ارگانیسم مهاجم دارد، یک پاسخ غیرطبیعی از سیستم ایمنی باعث حمله به سلولهای دستگاه گوارش و ایجاد علایم شود.

سن: کرون در هر سنی می تواند بروز کند اما بیشتر در جوانی بروز می کند. بیشتر افرادی که مبتلا به کرون پیشرفته هستند تا قبل از ۳۰ سالگی بیماریشان تشخیص داده می شود.

وراثت: کرون در افرادی که فردی از اعضای خانواده شان به این بیماری مبتلا است، معمول تر است. بنابراین ژن ها در مستعد کردن افراد به کرون نقش دارند اما اکثر افراد مبتلا به کرون سابقه خانوادگی بیماری را ندارند.

سابقه خانوادگی: شما ریسک بالاتری برای ابتلا به بیماری دارید اگر پدر، مادر یا خواهر و برادر و یا فرزندتان به این بیماری مبتلا باشد. از هر ۵ نفر مبتلا به کرون ۱ نفر سابقه خانوادگی مثبت دارد.

قومیت: اگرچه بیماری کرون در هر گروه و قومیت رخ می دهد اما افراد سفید پوست اروپای شرقی و یهودی ها بالاترین ریسک را دارند.

چگونه از سرطان روده بزرگ پیشگیری کنیم؟
داروهای ضد التهابی غیر استروییدی (NSAID): این داروها شامل ایبوبروفن، ناپروکسن سدیم، دیکلوفناک سدیم و غیره است. در حالیکه این داروها سبب بروز کرون نمی شوند اما می توانند منجر به التهاب روده و بدتر شدن بیماری شوند.

کشیدن سیگار: کشیدن سیگار مهمترین ریسک فاکتور قابل کنترل در بیماری کرون پیشرونده است. همچنین کشیدن سیگار منجر به افزایش شدت بیماری و بیشتر شدن ریسک نیاز به جراحی است.

جایی که زندگی می کنید: اگر در شهر یا یک کشور صنعتی زندگی می کنید شانس بیشتری برای بروز بیماری دارید. این نشان می دهد که فاکتورهای محیطی شامل رژیم غذایی پر چرب و غذاهای تصفیه شده در این بیماری نقش دارند.

افرادی که در آب و هوای شمالی تر زندگی می کنند احتمالا ریسک بالاتری برای ابتلا دارند.

علایم بیماری کرون:
مناطق شایع التهاب در بیماری کرون انتهای روده کوچک و روده بزرگ (کولون) است. در بعضی از بیماران مبتلا به کرون تنها قسمت انتهایی روده کوچک (ایلیوم) آسیب دیده است. در حالی که در برخی دیگر بیماری ممکن است سرتاسر روده بزرگ (کولون) را مبتلا نماید.

علایم معمولاً به تدریج از ملایم به شدید تغییر می کنند اما گاهی برخی بیماران به صورت ناگهانی علایم شدید را تجربه می کنند. علایم و نشانه های بیماری کرون را می توان از خفیف تا شدید دسته بندی کرد. حتی گاهی در دوره هایی از بیماری علامت ها به صورت کامل از بین می روند که این مرحله را دوره خاموشی بیماری می نامند.

زمانی که بیماری در دوره فعال خود باشد، علایم می توانند شامل موارد زیر باشند:
درد شکمی و دلپیچه : التهاب و زخم می تواند بر روی حرکات طبیعی مواد در داخل لوله گوارش تأثیرگذارد و منجر به دلپیچه و درد شود. بیماران ممکن است از یک ناراحتی مختصر تا درد شدید شکمی همراه با تهوع و استفراغ را تجربه نمایند.

تب و خستگی: بسیاری از بیماران کرون درجاتی از تب خفیف را که احتمالا به علت عفونت یا التهاب است، تجربه می کنند. حتی گاهی احساس خستگی شدید و کمبود انرژی هم تجربه می شود.

اسهال: اسهال یک مشکل شایع در بیماران مبتلا به کرون است. دلپیچه های شدید نیز که به علت تشدید حرکات روده است، می توانند به دفع مدفوع شل منجر شوند.

زخم های دهانی: ممکن است زخم هایی دهانی شبیه آفت ایجاد گردد.

خون در مدفوع : بیمار ممکن است در توالت متوجه دفع خون روشن و یا خونی تیره مخلوط با مدفوع خود شود. همچنین ممکن است دچار خونریزی مخفی در مدفوع گردد که در ظاهر مدفوع مشخص نیست.

مشکلات اطراف مقعد: ممکن است دچار درد و خروج چرک وخون به علت التهاب در نزدیکی مقعد باشید. این ترشحات از طریق یک یا چند تونل ظریف پوستی به اطراف مقعد سر باز میکنند که به آن فیستول می گوییم.

کم شدن اشتها و کاهش وزن: دردشکم، دلپیچه و پاسخ های التهابی در دیواره روده می تواند روی اشتها و توانایی هضم وجذب مواد غذایی موثر باشند.

مبتلایان به کرون شدید علائم زیر را دارند:
التهاب کبد و یا مجاری صفراوی
التهاب پوست،چشم، مفاصل
تأخیر بلوغ و رشد جنسی در کودکان

عوارض بیماری کرون چیست؟:
مفاصل در ستون فقرات؛ شایع‌ترین علامت خارج روده‌ای در کرون)، التهاب (قرمزی، درد و تورم) در مفاصل محیطی مانند مچ دست، زانو، آرنج و مچ‌ پا یا التهاب، تظاهرات پوستی مانند زخم در ساقِ پا یا برآمدگی‌های قرمز و دردناک در جلوی ساقِ پا، اختلالات کبدی و ضفراوی مانند التهاب در کبد یا ایجاد سنگ صفراوی، تنگی و انسداد روده‌ی باریک یا روده‌ی بزرگ، سایر عوارض مانند سنگ ادراری، کم خونی و سرطانی شدن ضایعات موجود در روده‌ی بزرگ، مشکلات چشمی با علایمی مانند ترس از نور، تاری دید، سردرد و پرخونی ملتحمه، فیستول (ایجاد غیر طبیعیِ راهی نِی مانند از داخل روده به قسمت‌ها و اعضای دیگر بدن) که منجر به تخلیه‌ی خودبخود روده به روده، روده به مثانه، روده به پوست و …، آبسه (کیسه‌ای از تجمع چرک) در اطراف روده یا اعضای مجاور

چه وقت باید به پزشک مراجعه نمود؟
1. اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان علایم‌ بیماری‌ کرون‌ را دارید.
2. اگر شکم‌ شما متورم‌ شده‌ است‌.
3. اگر اجابت‌ مزاج‌ شما سیاه‌ و قیری‌ است‌ یا در آن‌ خون‌ وجود دارد.
4. اگر درجه‌ حرارت‌ بدن‌ بالای‌ 3/38 درجه‌ سانتیگراد برود.

آزمایش و تشخیص بیماری کرون:
احتمالاً پزشکتان از رادیولوژی و کولونوسکوپی همراه با نمونه برداری برای تاًیید تشخیص شما استفاده می کند وسیله تشخیص قطعی برای کرون وجود ندارد و پزشک شما با رد سایر دلایل برای علایم تان کرون را تشخیص می دهد. . شما ممکن است به یک یا دو تست و پروسیجر دیگر نیاز پیدا کنید.

با مصرف ماست از بیماری های روده پیشگیری کنید
آزمایش خون: درحال حاضر معتبر ترین منابع علمی هیچ شناساگر خونی را برای تشخیص کرون معرفی نکرده اند. آزمایش کم خونی و یا وجود عفونت پزشکان ممکن است برای بررسی کم خونی و یا نشانه عفونت از شما بخواهند آزمایش خون انجام دهید.  آزمایش خون مخفی در مدفوع نیز گاهی انجام می شود.

انواع پروسیجرها
کولونوسکوپی: در کولونوسکوپی یک لوله قابل ارتجاع و نازک که یک دوربین در سر آن تعبیه شده است به پزشکتان اجازه می دهد که تمام طول روده بزرگ را مشاهده کند. در حین انجام کولونوسکوپی پزشکتان نمونه هایی از بافت روده برای بررسی بیشتر و تاًیید بیماری کرون بر می دارد. وجود سلول های ملتهب خوشه ای در دیواره روده به تشخیص بیماری کمک می کند.

CT انتروگرافی: نوع خاصی از سی تی اسکن است که عکس های بهتری از روده کوچک میگیرد. این تست جایگزین آزمایش باریم همراه با اشعه ایکس در بسیاری از مراکز شده است.

سیمگویید سکوپی: در این پروسیجر پزشکتان فقط قسمت انتهایی روده بزرگ (سیگمویید) را نگاه می کند.
CT اسکن : در سی تی اسکن اطلاعات جامع تری نسبت به عکس ساده بدست می آید. در این پروسیجر یک نگاه کامل از بیرون به روده ها انداخته می شود.

کپسول اندوسکوپی: برای این تست شما یک کپسول که دوربینی درون آن قرار دارد را قورت می دهید. دوربین عکس های متعددی می گیرد.که به کامپیوتر منتقل می شود.

MRI: در این آزمایش به وسیله یک محیط مغناطیسی و امواج رادیویی تصاویری از ارگانهای داخلی بدن بدست می آید. این آزمایش به صورت اختصاصی برای بررسی فیستول و یا بررسی روده کوچک مفید است.

سپس عکس ها برای بررسی علایم کرون، بررسی و تفسیر می شود. دوربین از طریق مدفوع شما دفع میشود. با وجود کپسول اندوسکوپی ممکن است لازم باشد همچنان کولونوسکوپی همراه با بیوپسی انجام شود.

عکس برداری از روده کوچک: در این تست روده کوچک بررسی می شود که در کولونوسکوپی قابل بررسی نیست. ابتدا شما یک مایع حاوی باریم را می نوشید و پزشک بر اساس نیاز از سی تی اسکن و یا MRI استفاده می کند.

دابل بالن اندوسکوپی: برای انجام این تست از دستگاه اندوسکوپی بلندتری استفاده می شود که دستگاه اندوسکوپی معمولی قادر به دسترسی به آن مناطق نیست. این تکنیک زمانی کاربرد دارد که کپسول اندوسکوپی مساله غیر نرمالی را نشان می دهد اما تشخیص همچنان مبهم است.

درمان بیماری کرون:
ممکن است در موارد متوسط تا شدید بیماری کرون از داروهای کورتونی نیز استفاده شود. داروها به شکل مؤثری علایم بیماری کرون را بهبود می‌بخشند. اغلب این داروها به وسیله‌ی جلوگیری از التهاب روده عمل می‌کنند. مثلاً داروهایی که آمینوسالیسیلات نامیده‌ می‌شوند اولین داروهایی هستند که در درمان به کار می‌روند.

ورزش پیلاتس برای بیماران التهاب مفاصل
آنتی‌بیوتیک‌ها نیز در درمان کرون کاربرد دارند و به از بین بردن باکتری‌ها در قسمتهای تحریک‌ شده‌ی روده و کاهش التهاب کمک می‌کنند. داروهای سرکوب کننده‌ی سیستم ایمنی نیز در برخی موارد خاص به کار می‌روند ولی چون عوارض زیادی دارند،‌پزشک حتی‌المقدور از آنها استفاده نمی‌کند. داروهای دیگری نیز وجود دارند که به درمان کرون کمک می‌کنند و پزشک بسته به شرایط بیمار از آنها ممکن است استفاده نماید.

جراحی نیز یک راهِ دیگر درمانی است. در جراحی برخی قسمت‌های روده برداشته می‌شوند. جراحی تنها در مواردی توصیه می‌شود که: رغم درمان‌های دارویی صحیح، علایم پایدر مانده باشند، انسداد روده به‌وجود آمده باشد، فیستول‌ها برخلاف درمان‌های دارویی بهبود نیابند.

رژیم غذایی در بیماری کرون:
اغلب پزشکان معتقدند که بیمار خود می‌تواند بفهمد که چه غذاهایی تحریک کننده‌ی علایم بیماریِ آنها به خصوص در دوران تشدید بیماری است رژیم غذایی نیز در درمان بیماری کرون مؤثر است. هر چند که از نظر علمی تأثیرِ هیچ نوع رژیم غذایی خاصی برای بیماری‌های التهابی روده، ثابت نشده است اما .

وقتی از غذاهایی که محرک علایم شماست پرهیز کنید، درمی‌یابید که نشانه‌هایی مانند دفع گاز روده‌ای، نفخ، درد شکمی، دل‌پیچه و اسهال بیشتر قابل کنترل می‌شوند. با کاهش این علایم شما به روده‌ی ملتهبِ خود فرصت می‌دهید که التیام یابد.

پرهیزهای غذایی در بیماری کرون شامل:
هرگونه نوشیدنی الکلی، قهوه، چای، شکلات، کره، روغن، کره‌های گیاهی، سس مایونز، نوشیدنی‌های گازدار، پوسته‌ی ذرت، محصولات لبنی (در صورت عدم تحمل لاکتوز)، غذاهای چرب و سرخ کردنی‌ها، آجیل و دانه‌های خوراکی (کره‌ی بادام زمینی و کره‌ی دانه‌های دیگر)، غذاهای پرفیبر
غذاهایی که تولید گاز و ایجاد نفخ می‌کنند (عدس، بنشن، لوبیاها، پیاز و انواع کلم)
میوه‌های خام، سبزی‌های خام، غلات سبوس‌دار و سبوس، گوشت قرمز، غذاهای تند و پرادویه

جلوگیری از بیماری کرون:
شما باید از موقعیت‌هایی که به بدن شما آسیب می‌رسانند، ‌اجتناب کنید. هیچ راهی برای جلوگیری از این بیماری وجود ندارد. در دوره‌های بی‌علامتی، یک رژیم غذایی مناسب و متعادل داشته باشید تا ویتامین‌ها و مواد مورد نیاز بدن‌تان تأمین شود. با این‌کار شما عوارض ناشی از تغذیه‌ی نامناسب مانند کم خونی و کاهش وزن را کاهش می‌دهید.

سیگار نکشید!
بیماری کرون می‌تواند خطر ابتلا به سرطانِ روده‌ی بزرگ را افزایش دهد. به منظور یافتنِ ضایعاتِ پیش‌سرطانی یا سرطان در مراحل اولیه‌ی آن؛ باید به طور منظم کولونوسکوپی شوید. باید هر یک تا دو سال، یک‌بار برای شما انجام شود. باید به شکل منظم تحت بررسی روده ی بزرگ باشید.کولونوسکوپی

منابع: ibd-info.ir، drmoshaver.com، beytoote.com

مطالب مرتبط