طه پخش > سلامت و بهداشت > مراحل و علت های استفراغ

مراحل و علت های استفراغ

پیش از استفراغ ابتدا حالت تهوع و سپس عق زدن است یک علت شایع استفراغ جهنده، انسداد مجرای خروجی معده است

مراحل استفراغ، علت استفراغ کردن، حالت تهوع

استفراغ و تهوع کودکان: علت و درمان

تعداد زیادی از بیماری ها که بسیاری از آن ها بیماری های دستگاه گوارش نیستند، ممکن است با استفراغ بروز کنند. بدون توجه به این که علت استفراغ چه باشد، استفراغ می تواند پیامدهای وخیمی داشته باشد، از جمله به هم خوردن تعادل اسید و باز در بدن، کاهش حجم آب و املاح در بدن، سوء تغذیه و ذات الریه ناشی از ورود مواد استفراغی به درون ریه ها.

علت استفراغ و تهوع در کودکان و شیرخواران
استفراغ نتیجه نهایی سه رویداد زیر در بدن است:
حالت تهوع
تهوع، تجربه ذهنی و ناخوشایندی است که توصیف آن برای افراد مشکل است. از لحاظ فیزیولوژیک، تهوع معمولا همراه با کاهش حرکات معده و افزایش فشار عضلانی در روده کوچک است. به علاوه جهت حرکات دودی بخش فوقانی روده کوچک، معکوس و رو به بالا می شود.

چه چیزی باعث تهوع و یا استفراغ می شود؟
تهوع و استفراغ بیماری نیستند، اما علامت بسیاری از بیماری ها و مشکلات می باشند،

- عق زدن
عق زدن به حرکات اسپاسمی عضلات تنفسی گفته می شود که هنگام بسته بودن گلوت (دریچه نای) رخ می دهد. هنگامی که این حرکات رخ می دهند، بخش تحتانی معده (آنتروم) منقبض می شود و بخش فوقانی معده و دریچه فوقانی معده (کاردیا) شل می شوند. فشار منفی درون قفسه سینه ناشی از حرکات تنفسی در مقابل گلوت بسته، باعث می شود بخش شکمی مری و کاردیا به طور مکرر به درون قفسه سینه وارد شوند.

استفراغ
استفراغ هنگامی رخ می دهد که محتویات معده و روده کوچک به سمت بالا رانده و از دهان خارج شوند. این حرکت ناشی از رویدادهای کاملا هماهنگ شده است که می توان آن را به صورت این چند مرحله توصیف کرد:

رژیم غذایی برای درمان استفراغ و اسهال کودکان
مراحل اولیه بارداری (تهوع تقریبا در ۵۰ تا ۹۰ درصد از همه زنان باردار رخ داده و استفراغ در حدود ۲۵ تا ۵۵ درصد زنان باردار رخ می دهد)

ـ یک نفس عمیق کشیده می شود، گلوت بسته می شود و حنجره بالا می آید تا دریچه فوقانی مری باز شود. همچنین کام نرم به بالا می رود تا منافذ پشتی بینی را ببندد.

ـ هم زمان با حرکت دیافراگم (پرده عضلانی میان قفسه سینه و شکم)، درون قفسه سینه فشار منفی ایجاد می شود که باز شدن مری و دریچه انتهایی آن را تسهیل می کند.

ـ هم زمان با حرکت رو به پایین دیافراگم، عضلات شکم به شدت منقبض می شوند، معده را می فشارند و بنابراین فشار درون معده را بالا می برند. در حالی که دریچه خروجی معده (پیلور) بسته است و دهانه مری نسبتا باز است، مسیر خروجی برای محتویات معده باز است.

علل تهوع بسته به سن افراد متفاوت می باشد. در کودکان تهوع و استفراغ عموما ناشی از عفونت ویروسی، مسمومیت غذایی، حساسیت به شیر، بیماری حرکتی، پرخوری و یا زیاد غذادادن، سرفه، مسدود شدن روده ها و بیماری هایی که در آن کودک دچار تب می شود، باشد.

گرچه رویدادهایی که در بالا ذکر شد، به طور معمول رخ می دهند، اما اجتناب ناپذیر نیستند. استفراغ گاهی به طور ناگهانی و در غیاب نشانه های هشداردهنده قبلی بروز می کند. یک علت شایع استفراغ جهنده، انسداد مجرای خروجی معده است که اغلب در نتیجه بلع یک جسم خارجی رخ می دهد

ابتلا به اسهال و استفراغ با گرمی هوا
یک واکنش بدنی که شبیه به استفراغ به نظر می رسد اما باید آن را از استفراغ افتراق داد، برگرداندن غذا به دهان (رگورژیتاسیون) است. رگورژیتاسیون خروج بی فشار مواد غذایی از دهان است که اغلب حتی پیش از آن که مواد غذایی به معده رسیده باشد، رخ می دهد و معمولا نتیجه بیماری مری است.

کنترل عصبی استفراغ
مجموع فعالیت های پیچیده ای که به استفراغ می انجامد، بیانگر آن است که استفراغ باید تحت کنترل مراکز عصبی مرکزی باشد و همین گونه هم است. درون ساقه مغز، دو واحد مجزا از لحاظ ساختمانی و کارکردی وجود دارند که استفراغ را کنترل می کنند:

مراکز دو جانبه استفراغ که در تشکیلات شبکه ای بصل النخاع (پیاز مغز) قرار دارند، پیام ها را از شمار زیادی از منابع خارجی دریافت می کنند و تحریک آن ها نهایتا به استفراغ منتهی می شود.

در مورد کودک بالای ۶ سال اگر تهوع برای ۱ روز ادامه داشت، تهوع و اسهال بیشتر از ۲۴ ساعت طول کشید، تب بالای ۱۰۰ درجه فارنهایت، کودک برای ۶ ساعت ادرار نکرده بود و یا علایم کم آبی بدن موجود بود (درمورد کودکان و نوزادان مراجعه هرچه سریعتر بهتر است) تحریک الکتریکی این مرکز باعث القای استفراغ می شود و تخریب این مراکز در حیوانات آن ها را نسبت به داروهای استفراغ زا مقاوم می کند.

علل و عواقب استفراغ
تهوع و استفراغ نشانه هایی رایج و نگران کننده هستند که علل متعددی دارند. تقریبا هر کسی، زمانی در زندگی ا ش دچار تهوع و استفراغ شده است. گر چه این نشانه ها بسیار ناخوشایند هستند، معمولا علل آن ها جدی نیست. هنگامی که علت این نشانه ها شناخته شد، درمان اغلب امکان پذیر است.

استفراغ و اسهال، شایع ترین بیماری تابستان
همان طور که گفته شد، مغز حاوی مرکزی است که بازتاب عصبی مربوط به استفراغ را کنترل می کند. استفراغ در نتیجه تحریک گیرنده هایی در جاهای متفاوت بدن )که لزوما ممکن است مربوط به دستگاه گوارشی نباشد( بروز می کند. پیام ها از معده و بخش فوقانی روده به این مرکز وارد می شوند و می توانند ایجاد تهوع و احتمالا استفراغ کنند.

استفراغ ممکن است در نتیجه تحریک های گوناگونی ایجاد شوند:
- آسیب به دیواره معده یا ورود مواد سوزاننده به دستگاه گوارش. همچنین سموم شیمیایی، الکل یا سم های باکتریایی ممکن است از این طریق مرکز استفراغ را تحریک کنند. شماری از داروها می توانند باعث تهوع و گاهی استفراغ شوند. داروهای ضدالتهابی غیراستروییدی مانند آسپیرین و ایبوپروفن شایع ترین داروهای ایجادکننده تهوع هستند.

درحال نشسته و یا نیمه دراز کش(بدن بالا باشد) استراحت نمایید چراکه فعالیت باعث بدتر شدن تهوع و تبدیل آن به استفراغ می شود
- پاسخ ایمنی بدن به بیماری ناشی از ویروس ها یا باکتری ها در معده ممکن است باعث تهوع شود.

- مرکز استفراغ در مغز به برخی تغییرات در خون هم حساس است. علت تهوع و استفراغ حین بارداری نامعلوم است. این عارضه را به اشتباه "تهوع صبحگاهی" می نامند. اما اغلب زنانی که گرفتار آن شده اند، می دانند این حالت تنها در صبح ها رخ نمی دهد. تصور می شود تغییراتی در میزان استروژن خون خانم های باردار، عامل این تهوع باشد.
گرچه موارد ساده استفراغ، ندرتا باعث ایجاد مشکلی می شود، گاهی استفراغ ممکن است به عواقبی جدی مانند ذات الریه ناشی از وارد شدن مواد استفراغی به ریه ها بیانجامد. به علاوه استفراغ های شدید یا مکرر به اختلال تعادل اسید و باز، کم آبی بدن و تخلیه املاح یا الکترولیت ها منجر می شوند

تهوع بارداری یا بیماری صبحگاهی چیست؟
در چنین مواردی باید با تشخیص علت زمینه ای و درمان اختصاصی، استفراغ را مهار کرد، اما تشخیص فوری علت استفراغ اغلب ساده نیست و در کوتاه مدت می توان از داروهای ضداستفراغ برای مهار استفراغ و کاهش عواقب آن، تحت نظر پزشک استفاده کرد.

درمان استفراغ
رهایش کنید. گرچه استفراغ، مشکل ناخوشایندی است، ولی هر چه بیشتر جلو آن را بگیرید، ناراحتی طولانی تر می شود. بهترین کار این است که بگذارید استفراغ کنید. ظرف 12 تا 24 ساعت بعد، ناراحتی به کلی از بین می رود. اگر باز هم دچار استفراغ شدید، نزد پزشک بروید.

مایعات بنوشید. با استفراغ مقدار زیادی مایع از دست می دهید و بدن کم آب می شود. کمی بعد از استفراغ باید کمبود مایعات را با خوردن آب، آب معدنی، و نوشیدنی های دیگر جبران کنید.

سعی کنید مایعات شیرین بنوشید. قند به جذب آب کمک می کند. اگر بعد از نوشیدن، باز هم استفراغ کردید، چند ساعت صبر کنید تا تهوع فروکش کند و بعد دوباره مایعات بنوشید.

غذای سفت نخورید. از خوردن غذای جامد خودداری کنید، تا لااقل شش ساعت از استفراغ بگذرد. بعد از آن هم، این نخوردن را با پرخوری جبران نکنید. باید به تدریج برنامه غذایی خود را از سر بگیرید. با مواد غذایی مثل برنج، نان سوخاری و موز شروع کنید. از روز دوم تقریباً می توانید همه چیز بخورید.

آیا تهوع بارداری با هوش جنین رابطه ای دارد؟
لبنیات نخورید. به جز در هنگام اسهال بعد از استفراغ، بهتر است تا چند روز از خوردن لبنیات خودداری کنید. استفراغ، مخصوصاً اگر در اثر ویروس باشد، موقتاً توانایی هضم قند شیر را از بین می برد.
داروی ضد اسید بخورید. استفراغ ناشی از وجود زخم گوارشی، گاهی با خوردن قرص یا شربت ضداسید (تحت نظر پزشک) آرام می گیرد.

آدامس بجوید. جویدن آدامس، که برای رفع گوش درد در مسافرت هوایی توصیه می شود، به جلوگیری از استفراغ ناشی از آن هم کمک می کند.
دارو بخورید. در موارد شدید استفراغ، مثلا در درمان سرطان، پزشک داروهای ضدتهوع تجویز می کند.

در صورت بروز تهوع و استفراغ نباید خودسرانه دارو بخورید؛ چون این حالت می تواند نشانه بیماری خاصی باشد

برگرفته از تبیان و بیتوته

مطالب مرتبط