علل ایجاد یبوست و درمان آن

رضا صادق زاده

علت اصلی ایجاد یبوست ممکن است تغذیه ی ناکافی یا عادت غذایی غلط باشد که با مصرف فیبر میتوان آن را درمان کرد

علل ایجاد یبوست

علل یبوست و درمان آن

در حالت طبیعی باقی مانده ی مواد غذایی مصرف شده در یک صبحانه، صبح روز بعد به روده ی بزرگ (نه راست روده) می رسد. عمل دفع به طور معمول 12 تا 72 ساعت یا کمی بیشتر بعد از مصرف غذا صورت می گیرد.

یبوست چیست
یبوست (Constipation) بیماری ای است که در آن فرد بسختی اجابت مزاج کرده و میزان دفع مدفوع کم می شود. مدت نرمال اجابت مزاج و فاصله بین آنها بین افراد مختلف متفاوت است. با اینحال عموما کم تر از سه بار اجابت مزاج در هفته یبوست نامیده می شود. هرچند یبوست گاه به گاه و موقتی بسیار معمول می باشد

بعضی افراد دچار یبوست مزمن بوده که باعث مشکل در زندگی و توانایی انجام وظایف روزانه شان می شود. یبوست مزمن می تواند باعث زورزدن بیش از حد برای دفع مدفوع و سایر مشکلات شود. درمان یبوست مزمن بسته بدلیل آن متفاوت است.

رژیم تغذیه ای مناسب برای درمان یبوست
یبوست را می توان توقف عمل دفع روده ی بزرگ در زمانی طولانی تر از زمان طبیعی آن تعریف کرد. عقیده بر این است که نوع غذای دریافتی تا حدی بر طول زمان دفع تأثیر می گذارد. برای مثال غذاهای غنی از فیبر در طول مسیر گوارش در مقابل آنزیم های هضمی مقاومت کرده و با جذب مقداری آب حجیم می شوند که خود محرک عمل دفع است. عکس این موضوع در مورد غذاهای کم فیبر صادق است.

رعایت نکردن نظم در عمل دفع، نداشتن فعالیت بدنی که خود موجب کاهش تونوس عضلات روده ای می شود،استفاده از مسهل و داروهای ملین برای مدت طولانی، فشارهای عصبی و نگرانی ها از مهم ترین عوامل مؤثر در ایجاد یبوست به شمار می روند.

علل یبوست
علت های یبوست متعدد و گوناگون است. در این میان فشار سرعت حاکم بر زندگی پیشرفته ی امروز در ایجاد عادات غلط غذایی و سلامتی تأثیر زیادی دارد. همچنین علت اصلی یبوست ممکن است تغذیه ی ناکافی یا عادت غذایی غلط باشد. مثلا نبودن فیبر کافی در برنامه ی غذایی( موجب نرسیدن مقدار کافی از باقی مانده ی غذا به روده ی بزرگ می شود)، کمبود ویتامین های B یا مصرف آب به مقدار کم.

رعایت نظم در ساعات غذا خوردن نیز به اندازه ی عوامل دیگر اهمیت دارد، زیرا امکان دارد یک وعده ی غذا به طور موقت در عادت کسب شده اختلال ایجاد کند و در روز بعد عمل دفع صورت نگیرد. یبوست در طول بیماری به دلیل بی تحرکی یا به هنگام مسافرت مثال خوبی برای این مورد است، زیرا به محض آن که وضع به حالت طبیعی برگردد یبوست برطرف می شود.

رفع یبوست کودکان و مهمترین دلایل آن
یبوست مزمن ممکن است ناشی از یک اختلال عضوی (از قبیل نقص فیزیکی، انسداد یا انقباض های همراه با یک بیماری ناتوان کننده)، یا یک منشاء عملکردی (مانند آن چه در سن پیری وجود دارد) باشد.

بسیاری از افراد تصور می کنند که باید عمل دفع روزی یک بار صورت گیرد و در غیر این صورت ناراحت می شوند. بی تردید عمل دفع روزانه برای سلامت و آرامش مفید است، ولی افرادی هستند که دفع آن ها به طور طبیعی 2 یا 3 روز و حتی بیشتر صورت می گیرد.

یبوست های طولانی به نام OBSTIPATION نامیده می شوند که به طور معمول با علائم تهوع، سوزش قلب، سردرد و ناراحتی های مقعد همراه هستند.

علایم و نشانه های یبوست مزمن
اجابت مزاج کم تر از ۳ بار در هفته
مدفوع بزرگ و یا سخت
فشار و زورزدن زیاد برای اجابت مزاج

احساس اینکه در روده و یا مقعد شما چیزی مانع دفع مدفوع می شود
احساس اینکه روده و یا مقعد شما کاملا از مدفوع تخلیه نشده است
نیاز به کمک برای دفع مدفوع از مقعد همچون فشار دادن شکم و یا استفاده از انگشت برای پاک کردن مقعد از مدفوع

به چه علت هایی یبوست ایجاد می شود ؟
گاهی رژیم های کاهش وزن باعث ابتلاء فرد به یبوست می شود اما به طور کلی علل اصلی آن عبارتند از :
بی تحرکی و کاهش فعالیت جسمی ، چاقی ، تنبلی روده ها ، استفاده طولانی مدت از دارو های مسهل و ملین ، مصرف کم میوه و سبزی ، مصرف زیاد حبوبات و غلات بدون سبوس ، استفاده از نان های سفید ، مصرف کم آب ، فشار های روحی و عصبی ، کمبود ویتامین های گروه B ، خودداری از دفع به موقع مدفوع به دلیل تنبلی و بی حوصلگی ، کمبود کلسیم و … باید توجه کرد که وزن زیاد و شکم بزرگ به دلیل بی تحرکی بدن و فشار چربی های شکم روی روده ها مانع حرکت روده ها شده و یبوست ایجاد می کند .

مهم ترین وظیفه ی روده ی بزرگ
– جذب آب و برخی املاح
– انتقال مدفوع از قسمت بالا رونده به قسمت پایین رونده ی روده ی بزرگ و سپس از طریق راست روده به خارج از آن.

عمل دوم بیشتر به وسیله ی یک سری حرکات دودی شکل پیش رونده به طور متناوب صورت می گیرد. تا زمانی که احساس دفع یا اجابت مزاج صورت نگرفته است، دریچه ی سیگموئید از ورود مدفوع به داخل راست روده جلوگیری به عمل می آورد.

رابطه یبوست و تغییر اجابت مزاج
اجابت مزاج نیاز به حساسیت طبیعی راست روده دارد. عادت به مصرف مواد غذایی حاوی فیبر و رعایت نظم در اجابت مزاج، مؤثرترین عامل در کار صحیح روده ی بزرگ است.

مکانیسم کل مجرای گوارش تحت کنترل سیستم عصبی است. از این رو وقتی فردی زیاد عصبی یا خسته می شود، ممکن است در طول مجرای گوارش او یک سری انقباضات به وجود آید. حاصل این انقباضات ممکن است به اسهال و یبوست متناوب بیانجامد.

عوارض یبوست
رگ های ورم کرده در مقعد (هموروئید)
پاره شدن پوست مقعد (فیشر مقعد)
عدم توانایی در دفع مدفوع
بیرون زدن کمی از روده از مقعد (پرولاپس رکتوم)

درمان دارویی یبوست
داروها می توانند در درمان یبوست مزمن موثر باشند. با این وجود شما باید تنها زمانی از دارو استفاده کنید که با وجود پرداختن به ورزش و مصرف غذای پرفیبر هنوز یبوست داشته باشید.

اولین اقدام می تواند استفاده از رژیم غذایی پرفیبر و داروهای حجیم کننده مدفوع نظیر پسیلیوم یا متیل سلولز باشد که در صورت نیاز مکمل فیبر غذایی شما هستند. اما در صورتی که این روش موثر واقع نشود، می توانید از دارو استفاده کنید.

پیشگیری و درمان یبوست
موفقیت درمان به معنای افزایش تعداد دفعات اجابت مزاج نیست، بلکه به معنی راحتی عمل دفع است. برای رسیدن به این هدف هر فرد مبتلا به یبوست باید عادات زندگی خود را تغییر دهد. در صورت نیاز به کمک بیشتر، پزشک می تواند برای شما داروهای ملین تجویز کند. شیوه زندگی و تغییرات ساده در عادات روزمره می تواند بسیاری از موارد یبوست را درمان کرده یا از بروز آنها پیشگیری کند.

منابع: rastineh.com و تبیان

مطالب مرتبط