انواع اسهال و علل هر کدام

رضا صادق زاده

اسهال علت های مختلفی دارد که در اینجا به بررسی علل هر کدام می پردازیم

انواع اسهال، علل اسهال

علل بروز انواع اسهال چیست؟

انواع اسهال

– اسهال وبایی
آغاز ناگهانی اسهال آبکی شدید و بدون درد و تب از نشانه های بیماری مرگامرگی است. اسهال مرگامرگی به اسهال آب برنجی معروف است و فرد بیمار گاه روزانه بیش از 30 لیتر آب دفع می کند که این مقدار دفع آب باعث اسیدوز و نهایتاً می تواند منجر به مرگ فرد شود.

– اسهال کلری
یک نوع اسهال شدید و آبکی می باشد که به علت اختلال در تبادل بی کربنات کلر در قسمت پایینی روده است و با مدفوع بیش از حد کلر روبرو می باشیم. نوزادان مبتلا به این اسهال دارای شکم برجسته، بی حالی و تاخیر در رشد جسمی و روانی می باشند.

– اسهال لینتریک (Lienteric)
در این نوع اسهال، مدفوع حاوی موادغذایی هضم نشده می باشد.

– اسهال اسمزی
ناشی از ناتوانی جذب برخی موادمغذی از قبیل قندها، منیزیوم، سولفات و فسفات می باشد. آب، بوسیله این مواد جذب نشدده، به روده کشیده می شود و باعث شل شدن مدفوع می شود. اگر از رژیم غذایی تان این مواد را حذف کنید، این نوع اسهال از بین می رود.

– اسهال خانوادگی
اسهال به علت عفونت خارج از دستگاه گوارش رخ می دهد.

– اسهال آبکی
گاهی اسهال های آبکی ویروسی است شروع آن ناگهانی و با درد شکم همراه نیست ولی ممکن است با تب همراه باشد . در آزمایش مدفوع ، سلول چرکی یا گلبول قرمز مشاهده نمی شود و معمولا بیماری دو تا سه روز بیشتر طول نمی کشد . درمان باید سریعا آبرسانی باشد و تجویز هیچ داروی ضد اسهالی چه برای کودکان و چه برای بالغین توصیه نمی شود و بهترین پیشگیری از این اسهال برای کودکان و چه برای بالغین توصیه نمی شود و بهترین پیشگیری از این اسهال برای کودکان شیرخوار استفاده از شیر مادر است چون پادتن های ضد ویروس اسهال در شیر مادر به مقدار کافی موجود است .

اسهال کلری
یک نوع اسهال شدید و آبکی می باشد که به علت اختلال در تبادل بی کربنات کلر در قسمت پایینی روده است و با مدفوع بیش از حد کلر روبرو می باشیم. نوزادان مبتلا به این اسهال دارای شکم برجسته، بی حالی و تاخیر در رشد جسمی و روانی می باشند.

– اسهال تابستانی
در کودکان در گرمای شدید تابستان، اسهال حاد رخ می دهد.

– اسهال مسمومیت
سموم باعث ترشح آب و نمک در مدفوع می گردند. سموم خارجی از قبیل سم باکتری ویبریوکلرا و اشرشیاکلی، باعث اسهال آبکی حجیم می شود.

اسهال مسافرتی
اسهال مسافرتی شایعترین بیماری است كه مسافرین را درگیر می‏كند. همه ساله بین 50-20% مسافرین پروازهای بین الملل، تقریباً 10 میلیون نفر، دچار اسهال می‏شوند. معمولاً علائم بیماری در هفته اول مسافرت بروز می‏نماید اما بهرحال در تمام مدت سفر حتی پس از بازگشت به خانه امكان ابتلا وجود دارد. مهمترین عامل خطر ، مقصد مسافر می‏باشد.

– اسهال نواحی گرمسیری (اسپرو)
نوع مزمن سندرم سوء جذب در مناطق گرمسیری و غیرگرمسیری می باشد.

– اسهال کودک تازه از شیر گرفته
اسهال در نوزادانی که از شیرمادر گرفته شده اند و شروع به خوردن غذا می کنند، شایع است. این اسهال در نتیجه بهداشت نامناسب و بروز عفونت اشرشیاکلی و یا روتاویروس می باشد.

– اسهال متناقض
این اسهال کمی عجیب است. به نام عارضه مدفونی خوانده می شود چرا که همراه با یبوست همراه است. باقیدن مقداری از مدفون در روده راست از علائم این اسهال است. آنهایی که محدودیت حرکتی دارند بیشتر در معرض ان هستند.

– اسهال غیرواقعی
این اسهال ناشی از ملین ها می باشد. این اهال در اختلال پرخوری عصبی (بولیمیا) دیده می شود.

اسهال میکروبی
وقتی هوا گرم می شود خطر بروز بیماری های میکروبی اسهالی قابل انتقال از طریق آب و مواد غذایی آلوده افزایش می یابد. بر همین اساس وزارت بهداشت هر ساله نسبت به خطر شیوع بیماری های میکروبی مانند وبا طی ماه های تیر تا شهریور هشدار می دهد و بر ضرورت رعایت موازین بهداشتی و شست وشوی مرتب دست ها و میوه و سبزیجات و نیز مصرف آب آشامیدنی سالم تاکید می کند.

باکتری های ایجادکننده اسهال
– باکتری اشرشیاکلی: بیشتر این باکتری ها از طریق غذا و یا آب آلوده مانند گوشت خوب پخته نشده و یا میوه شسته نشده منتقل می شوند. معمولا عفونت اشرشیاکلی در کودکان به خصوص در طول چندسال اول زندگی شایع است. این عفونت از طریق آب آلوده استخرها و دست زدن به حیوانات باغ وحش نیز می تواند منتقل شود.

– باکتری سالمونلا انتریتیدیس: در آمریکا این باکتری در مرغ و تخم مرغ خام و یا خوب پخته نشده یافت می شود. این باکتری باعث مسمومیت غذایی به خصوص در فصل تابستان می شود.

– باکتری کامپیلوباکتر: نوزادان و جوانان اغلب توسط این باکتری به اسهال مبتلا می شوند. این باکتری به خصوص در تابستان شایع می باشد. این باکتری در مرغ های خام و یا خوب پخته نشده یافت می شود.

– باکتری شیگلا: عفونت شیگلا را به نام شیگلوزیس نیز می نامند. این باکتری در خانواده، بیمارستان و مهدکودک ها شایع است. کودکان 2 تا 4 ساله بیشترین افراد در معرض خطر این باکتری قرار دارند.

ویروس های ایجاد کننده اسهال
روتاویروس ها Rotavirus
روتاویروس عامل عفونت گوارشی در شیرخواران و کودکان کم سن و سال است. عفونت روتاویروسی در شیرخواران 3 تا 15 ماهه شایع تر است. علائم معمولاً 1 تا 3 روز پس از ورود ویروس ایجاد می شوند. استفراغ و اسهال آبکی 3 تا 7 روز ادامه می یابند. تب و درد شکمی نیز از علائم عفونت روتاویروسی هستند. بزرگسالانی که در ارتباط نزدیک با کودکان مبتلا هستند نیز ممکن است مبتلا شوند اما علائم بیماری در بزرگسالان خفیف تر است.

کالیسی ویروس ها Caliciviruses
کالیسی ویروس ها قابلیت بیماری زایی در هر سنی را دارند. شایع ترین نوع آن ها نوروویروس norovirus است. نوروویروس شایعترین علت عفونت های گوارشی در بزرگسالان است و معمولاً در عفونت های گوارشی همه گیر دیده می شوند. عفونت های نوروویروسی در پاییز و زمستان شایع تر هستند اما در هر زمانی از سال مکن است رخ دهند. تهوع، استفراغ، اسهال، دل پیچه، خستگی، سردرد و درد عضلانی از علائم این نوع عفونت ها هستند. معمولاً 1 تا 2 روز پس از ورود ویروس به بدن، علائم شروع می شوند و 1 تا 3 روز ادامه می یابند.

آدنوویروس ها Adenovirus
عمدتاً در سن زیر 2 سال عفونت زا هستند. از 49 نوع آدنوویروس شناخته شده، یکی باعث عفونت گوارشی می شود. 8 تا 10 روز پس از ورود ویروس به بدن اسهال و استفراغ شروع می شود و 5 تا 12 روز ادامه می یابد. این نوع عفونت در هر فصلی از سال ممکن است رخ دهد.

آستروویروس Astrovirus
آستروویروس ها بیشتر باعث ابتلای شیرخواران و کودکان کم سن می شوند اما بزرگسالان نیز ممکن است مبتلا شوند. 3 تا 4 روز پس از ورود ویروس به بدن استفراغ و اسهال آبکی شروع می شوند. علائم به مدت 2 تا 7 روز ادامه می یابند. شدت علائم نسبت به علائم عفونت های نوروویروسی یا روتاویروسی کم تر است. عفونت آستروویروسی در تمام طول سال ممکن است رخ دهد اما در ماه های زمستان شایع تر است.

اسهال مزمن غیرمیکروبی
علل ترشحی. اختلال در انتقال مایع و الکترولیت از طریق مخاط کولون و روده باریک موجب بروز اسهال های ترشحی می شود. این نوع اسهال از نظر بالینی با دفع حجم بسیار زیادی از مدفوع آبکی مشخص می شود که به ویژه بدون درد است و با نخوردن غذا نیز ادامه می یابد. به دلیل اینکه در جذب املاح اختلالی وجود ندارد، الکترولیت های طبیعی درون زاد، اسمولالیته مدفوع را توجیه می کنند و شکاف اسموتیک (osmotic gap) در مدفوع وجود ندارد.

انگلها: عموماً انگلهای خارج سلولی مثل کرمهای روده ای که در فضای داخل روده ها قرار می گیرند با موادی که از بدن خود خارج می کنند (مثل ترشحات و فضولات بدن) موجب تحریک سلولهای مخاطی روده و ترشح زیاده از حد آب و املاح می گردند. در اینجا هم مراجعه به پزشک و دریافت داروهای ضد انگل مؤثر است.

منبع: تبیان

مطالب مرتبط