علل ابتلا به اسهال در مسافرت

رضا صادق زاده

اسهال مسافرتی به دنبال مصرف غذا یا آب آلوده با باکتری ها، ویروس ها یا انگل ها ایجاد می شود

علل اسهال مسافرتی

درمان فوری اسهال مسافرتی

این نوع اسهال در 20 تا 50 درصد مسافرت‌ هایی كه بیش از دو هفته به طول ‌انجامد، رخ می ‌دهد. افراد مُسن، نوزادان و افرادی كه از لحاظ ایمنی ضعیف هستند باید بیشتر مراقب خود باشند. در این بیماری دفع مدفوع آبكی به مدت سه تا پنج مرتبه رخ می ‌دهد و همراه با عفونت گوارشی همانند تب، گرفتگی شكمی، تهوع، استفراغ، اسهال خونی یا چرب است.

اسهال مسافرتي شايعترين بيماري است كه مسافرين را درگير مي‏كند. همه ساله بين 50-20% مسافرين پروازهاي بين الملل، تقريباً 10 ميليون نفر، دچار اسهال مي‏شوند. معمولاً علائم بيماري در هفته اول مسافرت بروز مي‏نمايد اما بهرحال در تمام مدت سفر حتي پس از بازگشت به خانه امكان ابتلا وجود دارد. مهمترين عامل خطر ، مقصد مسافر مي‏باشد. سفر به كشورهاي در حال توسعه نظير امريكاي لاتين، آفريقا، خاورميانه و آسيا شانس ابتلا بالاتري دارند. بالغين جوان، افراد با سيستم ايمني ضعيف و بيماران مبتلا به ديابت يا بيماريهاي التهابي روده و كسانيكه از آنتي اسيدها و مهاركننده H2 استفاده مي‏كنند در معرض خطر بيشتري هستند. استفاده از آب يا غذاي آلوده، عامل اصلي عفونت مي‏باشد

این نوع اسهال خیلی سریع از طریق دهانی – مقعدی منتشر می ‌شود و علایم و شدت آن، بسته به زمان، محل جغرافیایی و نوع عامل بیماری ‌زا متفاوت است.

برزگر عمل به شعارهای بجوشان، بپز، شست و شوی دست‌ ها قبل و بعد از تهیه و خوردن غذا، استفاده از آب بطری دربسته، آب جوشانده و ضدعفونی كردن به وسیله كلر و قرص كلر به هنگام سفر را از روش‌ های پیشگیری از این بیماری عنوان كرد. برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری باید از استفاده از یخی كه از آب لوله ‌كشی تهیه نشده است خودداری كرد.

علائم شايع اسهال مسافرتي چيست؟
در اكثر موارد اسهال مسافرتي بطور ناگهاني شروع مي‏شود. در طي بيماري، دفعات، حجم و وزن مدفوع افزايش مي‏يابد. تغيير قوام مدفوع نيز بسيار شايع مي‏باشد. بطور معمول، مسافر در طي روز، حدود 4 تا 5 مرتبه، دفع آبكي يا شلي را تجربه مي‏كند. ساير علائم همراه و شايع عبارتند از تهوع، استفراغ، دل درد، نفخ، تب، تكرر ادرار و ضعف. اسهال مسافرتي در اكثر موارد خوش خيم بوده و در طي 2-1 روز بدون درمان بهبود مي‏يابد و بندرت مخاطره آميز است. در 90% موارد طي يك هفته و در 98% موارد در طي يكماه بهبودي كامل حاصل مي‏شود.

چگونه مي‏توان از ابتلا به اسهال مسافرتي پيشگيري كرد؟
زمانيكه به مناطقي مسافرت مي‏كنيد كه احتمال آلودگي آب آشاميدني وجود دارد در طي مسافرت خود به نكات ذيل توجه داشته باشيد:
– از آب لوله كشي شهري جهت آشاميدن و يا مسواك زدن استفاده نكنيد
– اگر در بطري آب آشاميدني قبلاً باز شده است از آن استفاده نكنيد
– از يخ استفاده نكنيد مگر آنكه مطمئن باشيد كه از آب تصفيه شده تهيه شده است.
– محصولات لبني و شير غير پاستوريزه استفاده نكنيد
– سبزي و ميوه خام نخوريد ديگر آنكه پوست آن را خودتان كنده باشيد.

درمان خانگی اسهال در مسافرت
– سالاد ميوه خرد شده استفاده نكنيد.
– كاهو و يا برگ خام سبزيجات ديگر (نظير اسفناج) را نخوريد
– از مصرف گوشت يا ماهي خام و يا نيم پز خودداري نماييد
– از خريد و مصرف غذاهايي كه افراد دوره گرد در خيابان مي‏فروشند خودداري نماييد
– نوشابه هاي گاز دار بسته بندي، چاي و قهوه گرم، آب جوشيده و يا آب كلردار و يا يددار استفاده كنيد.
جوشاندن آب باعث از بين رفتن عوامل مسبب اسهال شده و مي‏توانيد از آن بياشاميد. آب را به مدت 1 دقيقه به‏خوبي جوشانده و پس از سرد شدن در دماي معمولي اتاق (يخ اضافه نكنيد) استفاده نماييد. اگر به ارتفاعات بالا مسافرت مي‏كنيد آب را به مدت 3 دقيقه بجوشانيد.

چه عواملي سبب اسهال مسافرتي مي‏شود؟
عوامل عفوني علت اصلي اسهالهاي مسافرتي مي‏باشند. تقريباً در 80% موارد، عامل اصلي، آنتروپاتوژنهاي باكتريال مي‏باشند. در كشورهاي مورد مطالعه شايعترين عامل جدا شده اشريشياكولي آنتروتوكسيك (ETEC) بوده است.
ETEC سبب بروز اسهال آبكي همراه دل درد و تب خفيف يا بدون تب مي‏شود. علاوه بر ETEC عوامل باكتريال بيماريزاي ديگر، ويروسها و انگلهاي بيماريزاي روده‏اي نيز مي‏توانند عامل بروز اسهال مسافرتي باشند.

آموزش مسافران در مورد غذاهای پر خطر کلید اصلی پیش گیری از اسهال مسافرتی است. شعارهایی مانند پوست گرفتن، جوشاندن، پختن و یا گذشتن از غذاهای مورد نظر می تواند به مسافر در به خاطر سپردن غذاهایی که ممکن است آلوده باشند، کمک کند. درمان پیشگیرانه اسهال مسافرتی با آنتی بیوتیک موثر است اما بایستی به افرادی که سابقه ابتلا به اسهال مسافرتی داشته و امکان ایجاد تغییر در مسافرت را ندارند (مانند سفر تجاری، ورزشکاران یا سیاستمداران)

عوامل مستعد کننده ابتلا به اسهال مسافرتی مانند مصرف الکل را دارند و افرادی که سابقه برداشت قسمتی از معده یا بیماری التهابی روده یا سیستم ایمنی تضعیف شده را دارند، محدود شود. استفاده از آنتی بیوتیک به منظور درمان پیشگیرانه توصیه نمی شود زیرا باعث ایجاد مقاومت انتخابی، بروز عوارض جانبی و اثر روی فلور نرمال دستگاه گوارش و تحمیل هزینه می شود. در صورت نیاز به درمان پیشگیرانه از فلوروکینولون ها استفاده می شود.

معمولاً زمانی که افراد از کشورهای پیشرفته به کشورهای در حال پیشرفت سفر می کنند دچار اسهال مسافرتی می شوند. سالانه بیش از ۵۰ میلیون فرد در معرض ابتلا به اسهال مسافرتی هستند. اسهال مسافرتی به دنبال مصرف غذا یا آب آلوده با باکتری ها، ویروس ها یا انگل ها ایجاد می شود. باکتری هایی مانند شیگلا، سالمونلا، کامپیلوباکتر و اشرشیاکلی عامل ایجاد ۶۰ تا ۸۰ درصد از اسهال های مسافرتی هستند. نورو ویروس ها نیز به عنوان یکی از عوامل اسهال مسافرتی شناسایی شده اند.

منابع: نمناک و تبیان

مطالب مرتبط