با خواص غذاها در طب سنتی آشنا شوید

رضا صادق زاده

خواص غذاها در طب سنتی
از مصرف غذاهای فریزری و شب مانده بپرهیزید، چون خاصیت آن از بین می رود
برای سالم بودن باید با اصول خوردن غذاها آشنا شوید مصرف سرکه بعد از غذا موجب کاهش چربی، کلسترول و قندخون می شود و به هضم غذا، جریان بهتر خون، از بین بردن رسوبات و املاح مضر کمک می کند، البته سرد مزاج ها باید آن را با عسل یا شیره مخلوط کنند

مزاج شب و روز متفاوت است، مزاج شب سرد است، قابلیت هضم کمتر می شود و بهتر است غذاهای گرم مثل خرما، انجیر و… میل گردد

در زمستان حرارت بدن میل به درون دارد، پس می توان غذاهای غلیظ تر و سنگین تر مصرف کرد، چون قدرت هضم بیشتر است، ولی در تابستان که حرارت به سطح پوست می آید و قدرت هضم کمتر می شود، باید غذاهای سبک تر میل کرد.

هر فصلی، خوراکی مخصوص به خود دارد و این امر حاکی از آن است که با تغییر آب و هوا همان طور که خلق وخوی ما تغییر می کند، درون بدن هم از این امر مستثنی نیست. تغییراتی در کارایی سیستم گوارشی ما رخ می دهد که مصرف بعضی غذاها را مثلاً در تابستان کمتر می توانیم تحمل کنیم.

همین طور مزاج شب و روز متفاوت است، مزاج شب سرد است، قابلیت هضم کمتر می شود و بهتر است غذاهای گرم مثل خرما، انجیر و… میل گردد.

مراعات عادت و لذت در امر تغذیه
به تعبیر حکمای طب سنتی، عادت حکم طبیعت ثانویه را دارد و توجه به آن در هر امری لازم و ضروری است. در بحث تغذیه نیز اگر فردی به غذایی عادت دارد و با میل و رغبت فراوان آن را می خورد، طبیعت بدنش آن را بهتر هضم و جذب می کند. البته دو نکته در این جا هست؛ یکی این که فرد عادت به مصرف غذاهای بد داشته باشد که طبق این قاعده فکر می کند تکرار همین روش خوب است! که در این جا باید به مرور عادتش را تغییر دهد.

دوم این که معمولا اکثر افراد در مقابل غذای لذیذ و خوشمزه، کنترل شهوت خود را از دست می دهند و پرخوری می کنند که خود باعث بروز عوارضی می گردد. در مجموع اگر دو غذا موجود بودند که هر دو کیفیت خوبی داشتند، بهتر است غذایی که فرد از آن لذت بیشتری می برد، بخورد؛ به شرط افراط نکردن در مصرف!

مصرف ماست، دوغ، لبنیات، هندوانه و غذاهای دارای طبع سرد در فصل تابستان مفید و در فصل زمستان موجب بیماری فراوان (آرتروز و روماتیسم) می شود. همین طور غذاهای گرم در تابستان بهتر است با مصلحشان مصرف شوند، نمونه های سنتی ماست و خیار که به همراه کشمش پلویی استفاده می شوند یا انواع اشکنه که با گردو میل می شوند نمونه هایی از ترکیب صحیح غذاها هستند.

– غذا باید با سن و فعالیت انسان نیز تناسب داشته باشد. فرد کم تحرک با استرس بالا اگر سرخ کردنی بخورد، دچار کبد چرب می شود.

– مصرف ادویه جات به همراه غذا برای آرتروز، درد مفاصل، نفخ معده، کم حافظه گی، شب ادراری و افسردگی نیز مفید است، زیرا بلغم و سودای معده را کاهش می دهد.

– خواب و مطالعه بعد از غذا مضر است، چون اولی باعث غلظت خون و دومی باعث ضعف بینایی می شود.

– ترکیباتی که نباید با هم خورده شوند: گوشت با ماست یا شیر، شیر با میوه، شیر با ترشی، ماست با آب لیمو یا سرکه، پنیر با بادام، ماهی با تخم مرغ یا شیر، سرکه با برنج، خربزه با عسل، ماست با ترب، سرکه با ماش و عدس، شیر با تخم مرغ (شیر با مواد شور و ترش، حبوبات، سبزیجات و ترب و میوه تازه).

بیشتر سرخ کردنی ها دارای طبیعت گرم و خشک هستند
ابوالحبیب عنوان می کند: به جای قند یا شکر می توان از عسل و نبات استفاده کرد البته بیشتر سرخ کردنی ها دارای طبیعت گرم و خشک هستند ولی غذاهای آب پز دارای طبیعت گرم و تر هستند همچنین یک غذا هر چند که دارای طبیعتی سرد باشد، مصرف آن همراه با نان گندم می تواند سردی آن را خنثی کرده و به سمت گرمی سوق دهد.

افراد روزانه فقط یک وعده غذای پختنی مصرف کنند و در وعده های دیگر می توانند از غذاهای آماده، میوه و سالاد استفاده کنند تا بر اثر پرخوری دچار امراض گوناگون یا چاقی نشوند.

این محقق طب اسلامی اضافه می کند: در میان گوشت ها بی ضررترین گوشت، گوشت ماهی است و گوشت قرمز و گوشت مرغ به ترتیب بعد از گوشت ماهی بهترین گوشت ها هستند البته از انواع گوشت قرمز، بهترین آن گوشت گوسفند و گوشت شتر است و گوشت هایی مانند گوشت گاو و گوشت گوساله مفید نیستند بلکه بر اثر استفاده بیش از حد آن سودا در خون ساخته می شود.

فوواید مواد غذایی در طب سنتی
در طب سنتی ایرانی بعضی غذاها با هم ناسازگارند
مصرف گوشت گوساله و گاو موجب افزایش سردی بدن می شود
در فصل پاییز از مصرف گوشت گاو حتی الامکان پرهیز شود به دلیل اینکه طبع فصل پاییز سرد و خشک (سودا) است و مصرف این نوع گوشت سودای خون را افزایش داده و موجب افزایش سردی بدن می شود.

هر غذایی که سرخ شود، دارای طبیعت گرم و خشک می شود و اگر غذا دارای طبیعت سرد بوده و آب پز شود یک درجه گرمی پیدا می کند به عنوان مثال اگر سیب زمینی خام که دارای طبیعتی سرد و تر است را آب پز کنیم یک درجه گرمتر شده و دارای طبیعتی معتدل می شود و اگر آن را سرخ کنیم دارای طبیعتی گرم و خشک می شود.

این محقق طب اسلامی معتقد است: غذاهایی که دارای طبیعت گرم و خشک هستند، اگر در تهیه آن ادویه زیاد به کار برده شود، ضرر و زیانش را بیشتر می کند همچنین سرخ کردن با آتش یا کباب کردن غذا یا گوشت، فقط کمی گرمی و خشکی به غذا اضافه می کند ولی سرخ کردن آن با مقدار زیادی روغن گرمی و خشکی بیشتری ایجاد می کند و اگر به این نوع غذا کمی سماق اضافه شود گرمی آن را می کاهد.

رعایت ترتیب در غذاها
یک نوع دیگر تقسیم بندی غذاها در طب سنتی ایرانی، تقسیم آن ها به غذاهای لطیف و کثیف است. غذاهای لطیف اجزای از هم فاصله دارتری دارند و به راحتی هضم می شوند و زودتر هم در بدن تحلیل می روند. اما غذاهای غلیظ بافت متراکم تری دارند و همین طور بافت سفت و محکمی در بدن تولید می کنند و دیرتر تحلیل می روند. کسانی که بیشتر کارهای فکری دارند و فعالیت بدنی کم تری دارند، باید بیشتر غذاهای لطیف مصرف کنند، دچار سوءهاضمه و مشکلات دیگر می گردند. ولی ورزشکاران و افراد دارای فعالیت بدنی زیاد مانند کارگردان باید غذاهای غلیظ بیشتری دریافت کنند تا دچار ضعف جسمانی نشوند.

خوردن زیاد عدسی
عدس غذایی سودازاست و مصرف زیاد آن موجب بروز و افزایش غلظت خون می شود، متأسفانه امروزه شاهد هستیم که به علت تبلیغات زیاد درباره خون ساز بودن عدس، مردم سایر حبوبات را کنار گذاشته اند و یا از عدس بیشتر استفاده می کنند.

وعده غذایی ظهر
از نظر طب سنتی وعده غذایی ظهر، مضر است و بلغم و سودا را در بدن زیاد می کند و سبب غلظت خون می شود. ترک وعده ناهار موجب تقویت ایمنی بدن، تناسب اندام، حفظ تعادل مزاج و رفع بیماری ها می شود. گرم ترین زمان در طول روز، ظهر است که بهترین کار در آن ساعات، سرد کردن بدن است، نه خوردن غذا. در طب سنتی توصیه شده است که انرژی بدن در زمان ظهر با خواب قیلوله تأمین شود.

تنوع خواری در یک وعده غذایی
چنین شیوه غذا خوردن، موجب به هم خوردن تنظیم گوارش می شود که بسیار مضر است. زمانی که چند ماده غذایی متنوع را در یک وعده میل می کنید، آنزیم های هاضمه دچار اختلال می شود و هضم غذا ناقص خواهد شد، زیرا مواد غذایی متفاوت، زمان هضم متفاوتی با یکدیگر دارند. در نتیجه از ترکیب این مواد، اخلاط فاسد در بدن تولید می شود.

حذف سبزی از سفره و جایگزینی سالاد
طبع اغلب سبزی ها گرم است و به هضم غذا بسیار کمک می کند.

سبزی سرشار از مواد معدنی و ویتامین است. همچنین به علت دارا بودن فیبر، مانع یبوست می شود؛ اما سالاد بر خلاف سبزی طبع سردی دارد و هضم غذا را (برخلاف تصور مردم) مختل می کند.

۸ اشتباه رایج غذایی از نظر طب سنتی
مثال هایی از غذاهای طیف: کاهو، سیب، انار، نان گندم، نان جو، گوشت گوسفند و بز، ماهی، مرغ، سوپ ساده سبزیجات، آش برنج، عسل و…

مثال هایی از غذاهای غلیظ: رشته و غذاهایی که با رشته درست می شوند مثل آش رشته، ماکارانی، لازانیا، ته دیگ، غذاهای شیرین و چرب مثل حلوا، سس ماینوز، سیب زمینی و تخم مرغ آب پز و سالاد الویه، گوشت گاو و گوشت های فریزری، غذاهای سرخ کرده مثل کتلت و کوکو و…

– زرشک پلو با مرغ، باقلا پلو با ماهی یا مرغ بلغم زا و سودازا هستند و به معده آسیب می رسانند و باید با ادویه گرم مثل فلفل سیاه، کنجد، زنجبیل، آویشن و یا زعفران میل شوند.

– از مصرف غذاهای فریزری و شب مانده بپرهیزید، چون خاصیت آن از بین می رود و موجب غلظت خون شده و سرطان زا بوده و موجب کاهش عمر و فساد معده می شود.

مصرف پنیر به تنهایی در وعده صبحانه
مصرف پنیر به تنهایی بسیار مضر و بلغم زاست. خوردن پنیر به تنهایی در وعده صبحانه، فرد را دچار رخوت، سستی و بی حالی و کندی در یادگیری و کاهش تمرکز ذهن می کند.

غده پاراتیروئید، وظیفه تنظیم کلسیم و فسفر بدن و جذب آن ها را بر عهده دارد. این غده کلسیم و فسفر را با یکدیگر و در کنار هم می شناسد، بنابراین زمانی که ماده غذایی حاوی کلسیم مصرف می کنیم، باید همراه آن فسفر نیز مصرف کنیم، در غیر این صورت، غده پاراتیروئید، فسفر را از مغز برمی دارد که موجب کند ذهنی می شود.

بهترین زمان مصرف پنیر، وعده شام و به همراه مصلحات آن (گردو، زیره، سیاه دانه و آویشن) است، زیرا بیشترین میزان ترشح توسط غده پاراتیروئید در هنگام شب صورت می گیرد.

رعایت ناسازگاری های غذایی
در طب سنتی ایرانی بعضی غذاها با هم ناسازگارند؛ یعنی نباید همزمان مصرف شوند. اگر کسی یک بار این ها را با هم مصرف کرد و عارضه ای برایش پیش نیامد، در صورت تکرار این عادت، باید منتظر بروز عوارض جبران ناپذیری باشد. برای نمونه مصرف همزمان گوشت ها به ویژه گوشت طیور با لبنیات (مثل ماست) به شدت نهی شده است و تکرار این عادت غذایی موجب بروز بیماری های پوستی مثل ویتیلیگو (برص) و دردهای مفاصل می شود.

طب سنتی و خواص غذاها

منابع: سلامت نیوز و تبیان و برترین ها

مطالب مرتبط