تاثیر ماهی در پیشگیری از بیماری های قلب و عروق

نقش ماهی در سلامت قلب و عروق
مصرف ماهی می تواند احتمال خطر ابتلا به بیماری عروق كرونر و سكته های قلبی را كاهش دهد
در بیماری انسداد عروق كرونر، سرخرگ های های مذكور با تجمع رسوبات چربی مسدود شده و عضله ی قلب از وجود اكسیژن محروم می ماند كه شروع این روند از آغاز كودكی است. به تدریج با افزایش سن، رسوبات چربی جدار رگ ها خونی بیشتر شده تا جایی كه ممكن است در داخل رگ های خونی برآمده شوند و رگ ها را مسدود كنند كه این روند در نهایت به كم خونی عضله ی منجر می شود. درهمین حال هر چه انسداد رگ بیشتر باشد، عضله ی قلب، كم خون تر خواهد شد و در نتیجه مقدار اكسیژنی كه دریافت می كند، بسیار كاهش خواهد یافت.

با انجام فعالیت بدنی، نیاز اندام ها و عضوهایی كه مشغول فعالیت هستند به اكسیژن افزایش می یابد. در این حال قلب بایستی عمل خود را طوری تنظیم كند كه بتواند اكسیژن مورد نیاز عضوهای فعال را فراهم سازد. اما اگر عروق كرونر مسدود شده باشند، به دلیل كاهش جریان خون به عضله ، مقدار اكسیژنی كه قلب دریافت می كند، كم خواهد شد؛ لذا قادر به افزایش فعالیت خود در جهت رفع نیاز عضوها و اندام های محیطی نخواهد بود.

مواد غذایی مفید و مضر برای قلب
در عین حال، كاهش جریان خون به عضله قلب ممكن است باعث احساس ناراحتی در قفسه سینه (احساس درد، خواب رفتگی، فشار شدید روی قفسه سینه با تنگی نفس و درد در دست ها به هنگام فعالیت) مبتلا شود و اگر انسداد عروق كرونر قابل توجه باشد، احتمال دارد حمله ی قلبی رخ دهد و قسمتی از عضله ی قلب نیز از بین برود.

لازم است ذكر كنیم كه رسوب چربی در سرخرگ ها احساس نمی شود و انسداد پیشرفته ی رگ ها، به بیماری منجر می شود. حتی گاهی اوقات در مراحل پیشرفته نیز علامتی ندارد و ناگهان فرد دچار یك حمله ی شدید قلبی می شود.

چه عواملی موجب افزایش احتمال خطر بیماری عروق كرونر می شوند؟
عوامل خطر متعددی وجود دارند كه فرد را در معرض خطر بیماری كرونر قرار می دهند

- عواملی كه می توان آنها را تغییر داد و اصلاح كرد
- سطح بالای چربی خون ( كلسترول بالا، LDL- كلسترول بالا، تری گلیسیرید بالا)

- عواملی كه قابل تغییر یا اصلاح نیستند.
- سابقه بیماری عروق كرونر در افراد نزدیك خانواده (پدر، مادر، برادر و خواهر) كه عوامل ژنتیكی نام دارند.
- سن بالا؛ با افزایش سن، احتمال ابتلا به بیماری عروق كرونر نیز زیاد می شود.

- هورمون های زنانه كه نقش حفاظتی در مقابل بیماری عروق كرونر دارند. حداقل تا زمانی كه زن ها به یائسگی برسند، مردها بیش از زن ها در معرض خطر بیماری عروق كرونر هستند.

اگر چه این عوامل خطر قابل اصلاح نیستند، اما تلاش در جهت كاهش و اصلاح عوامل خطر گروه یك می تواند از پیشرفت بیماری عروق كرونر در افراد گروه دوم نیز كم كند.

نقش ماهی در سلامتی قلب

همان طور كه اشاره شد، یكی از عوامل خطر زمینه ساز بیماری عروق كرونر، تغذیه نامناسب است كه به تدریج باعث افزایش كلسترول، تری گلیسیرید،LDL- كلسترول ، چاقی، اضافه وزن و فشار خون می شود. پس یكی از روش های مقابله با این عوامل خطر، تغییر و اصلاح الگوهای غذایی و ترویج آن در جامعه است.

ماهی با داشتن چربی غیر اشباع "امگا-3" ، پروتئین و اسید آمینه ی تورین نقش مهمی در حفظ و ارتقای سلامتی افراد جامعه دارد. بیشترین تاثیر ماهی بر سیستم قلب و عروق از طریق چربی غیر اشباع آن یعنی "امگا-3" و اسید آمینه ی تورین است.

کاهش فشار خون و مشکلات قلبی با ماست
طبق توصیه انجمن قلب آمریكا افرادی كه دارای بیماری های قلبی هستند بایستی هفته ای 180 گرم ( دو بار درهفته و هر بار 90 گرم) مصرف كنند كه به علت داشتن اسیدهای چرب امگا-3 باعث كاهش كلسترول خون شده و احتمال ابتلا به سكته های قلبی را كاهش می دهد.

تاثیر ماهی بر فشار خون بالا
چربی غیر اشباع "امگا-3" موجب كاهش فشار در افراد مبتلا به فشار خون بالا می شود و فشار خون ماكزیمم یا سیستولی را تا 8 میلیمتر جیوه كاهش می دهد ولی روی فشار خون طبیعی بی تاثیر است.

در افرادی كه مبتلا به فشار خون بالا هستند، مقاومت به انسولین وجود دارد و عقیده بر این است كه این ناهنجاری باعث افزایش فشار خون می شود. چربی غیر اشباع "امگا-3" مقاومت به انسولین را كاهش می دهد و از این طریق فشار خون را پایین می آورد.

مکمل روغن ماهی نمی‌تواند برای جلوگیری از ابتلا به مشکلات قلبی در اولویت اصلی قرار بگیرد. دلیلش هم این است که تا به امروز، هیچ کارآزمایی بالینی واضحی درباره اثرات روغن ماهی در میان افراد غیرمبتلا به بیماری‌های قلبی انجام نشده است. در این بررسی جدید، ۱۵ مورد از مطالعات بالینی در زمینه اثرات روغن ماهی بر سلامت قلب مورد ارزیابی قرار گرفتند که تعدادی از آن‌ها به سال‌های قبل از ۲۰۰۲ میلادی و تعدادی هم به بعد از این سال مربوط می‌شدند.

نکته دیگر این‌که آخرین باری که انجمن قلب آمریکا، دستورالعمل‌های توصیه‌ایش را به‌روزرسانی کرد، سال ۲۰۰۲ بود. اعضای این انجمن به همه مردم جهان توصیه می‌کنند که حداقل دو بار در هفته از ماهی‌های چرب به‌عنوان وعده غذایی اصلی استفاده کنند.

تاثیر ماهی بر چربی های خون
تری گلیسیرید كه یكی از انواع چربی های موجود در خون است، می تواند زمینه ساز بیماری عروق كرونر به ویژه در خانم ها شود. چربی غیر اشباع "امگا-3" سطح تری گلیسیرید خون را در افرادی كه تری گلیسیرید خونشان بسیار بالاست، كاهش می دهد. می توان گفت اگر درمان های دارویی در این افراد موثر نبوده است، "امگا-3" می تواند به عنوان مكمل دارویی در كاهش تری گلیسیرید موثر باشد.

فواید ماهی برای قلب و عروق
مکمل روغن ماهی نمی‌تواند برای جلوگیری از ابتلا به مشکلات قلبی در اولویت اصلی قرار بگیرد
LDL- كلسترول بالا نیز كه از چربی های بسیار بد است و رسوب آن در جدار عروق كرونر، آن ها را مسدود می سازد، می تواند توسط "امگا-3" كاهش یابد. "امگا-3" مقدارVLDL- كلسترول را نیز كه از جمله چربی های نامطلوب است، كاهش می دهد.

اما اشاره به این نكته ضروری است كه "امگا-3" زمانی بر روی كاهش این چربی های مضر موثر است كه مصرف چربی های اشباع ( كره، روغن های جامد و غذاهای پر چرب) در برنامه غذایی فرد محدود شده باشد.

تاثیر ماهی روی انعقاد خون و پیش گیری از لخته شدن خون (ترومبوز)
"امگا-3" بر روی پلاكت ها و سلول هایی كه سطح داخلی رگ ها را می پوشانند و نقش عمده ای در انعقاد خون و تشكیل لخته دارند، تاثیر به سزایی دارد. همچنین از تجمع پلاكت ها كه از مراحل ابتدایی تشكیل لخته است، پیشگیری می كند و مانع از ترشح بعضی مواد منعقد كننده از پلاكت ها می شود.

مصرف چه نوع ماهی هایی برای سلامت قلب مفید است؟
ماهی های چرب مانند سالمون، قزل آلا، ستاره ماهی، ساردین و ماهی تن، حاوی مقادیر بیشتری امگا-۳ هستند و بنابراین بیشترین فایده را برای بدن دارا هستتند. اما بسیاری از غذاهای دریایی شامل مقادیر کمی از اسیدهای چرب امگا-۳ هستند.

آیا ماهی تیلاپیلا برای سلامت قلب مفید است؟
بعضی ماهی ها مانند تیلاپیلا و گربه ماهی آن چنان هم برای قلب مفید نیستند. زیرا آنها شامل مقادیر زیادی از اسیدهای چرب غیر مفید هستند. به خاطر داشته باشید که هر نوع ماهی بسته به نوع طبخ آن ها می تواند برای بدن مفید باشد. به عنوان مثال کباب کردن و یا پختن ماهی انتخاب بهتری نسبت به سرخ کردن آن است.

این عملكرد "امگا-3" در كسانی كه جراحی قلب باز و بای پاس(by pass) شده اند، بسیار مفید است؛ زیرا از انسداد رگ های پیوند شده پیشگیری می كند و مانع از حوادث قلبی جدید در این افراد می شود.

اثر مصرف ماهی روی سكته های مغزی ناشی از لخته در رگ های مغز
"امگا-3" موجود در ماهی و نقشی كه در مهار تشكیل لخته دارد، احتمال سكته های مغزی را كم می كند كه این آثار مطلوب را در خانم ها بیشتر می توان مشاهده كرد.در كسانی كه هفتهای یك بار ماهی مصرف می كنند، تا 7 درصد احتمال سكته مغزی كاهش می یابد. اگر دفعات مصرف ماهی به هفته ای 5 بار برسد، احتمال سكته ی مغزی تا 50 درصد نیز كاهش خواهدیافت.

مصرف ماهی و بیماری عروق كرونر
رژیم غذایی عمده اسكیموها از غذاهای دریایی تامین می شود. طی مطالعات گوناگون ثابت شده است كه مقدار كلسترول، تری گلیسیرید،LDL- كلسترول وVLDL- كلسترول در خون اسكیموها كم است و سطحHDL- كلسترول كه از چربی های مفید خون و از عوامل پیشگیری كننده ی بیماری عروق كرونر است، بالاست. به همین دلیل اسكیموها كمتر دچار بیماری عروق كرونر و مرگ ناشی از این بیماری می شوند.

این تحقیقات نشان می دهد كه مصرف ماهی می تواند احتمال خطر ابتلا به بیماری عروق كرونر و سكته های قلبی را كاهش دهد.

تاثیر ماهی بر افرادی كه دخانیات مصرف می كنند
اسید آمینه تورین كه به مقدار زیاد در انواع ماهی ها وجود دارد، می تواند عملكرد لایه سلولی داخل رگ ها را بهبود بخشد و مانع از آسیب آنها شود و در نهایت احتمال بیماری عروق كرونر را كاهش می دهد.

یك ارتباط معكوس بین مقدار و دفعات مصرف ماهی با كاهش عوامل زمینه ساز بیماری عروق كرونر یعنی چاقی، فشارخون بالا، چربی خون بالا و غلظت خون وجود دارد، یعنی هر چه مصرف ماهی بیشتر باشد، عوامل مذكور بیشتر كاهش خواهند یافت.

با توجه به فواید بی شمار و با ارزش ماهی و تاثیر آن بر سلامتی سیستم قلب و عروق، باید فرهنگ مصرف آن گسترش یابد و با حذف و كاهش نارسایی هایی كه در مسیر دسترسی خانواده ها به این ماده ی غذایی مهم وجود دارد، برای آن جای مناسبی در سبد و سفره ی غذایی خانوار ایرانی باز كنیم.

امگا-۳ موجود در ماهی عامل مهمی در سلامت قلب
اگر نگران بیماری های قلبی هستید، مصرف یک تا دو وعده ماهی در هفته می تواند ریسک مرگ و میر ناشی از حمله قلبی را کاهش دهد و سلامت قلب شما را تضمین نماید. چندین سال است که انجمن قلب آمریکا به مردم توصیه می کند که حداقل ۲ بار در هفته، ماهی های غنی از اسیدهای چرب امگا-۳ مصرف کنند. پزشکان مدت زیادی است که معتقدند اسیدهای چرب غیر اشباع موجود در ماهی، به نام اسیدهای چرب امگا-۳، مواد مغذی هستند که ریسک مرگ و میر ناشی از بیماری های قلبی را کاهش می دهند و نقش موثری در سلامت قلب دارند.

با این وجود، تحقیقات اخیر بیانگر آن است که مواد مغذی دیگری در ماهی و یا تلفیقی از اسیدهای چرب امگا-۳ و بعضی مواد مغذی دیگر موجود در ماهی ممکن است مسئول فواید سلامت قلب ناشی از مصرف ماهی باشند.

ماهی پرنده در حال پرواز +تصاویر
بسیاری از مردم نگران این مسئله هستند که جیوه و یا سایر آلاینده های موجود در ماهی، ممکن است از فواید آن بکاهد. با این وجود، زمانی که بحث در مورد سلامت قلب مطرح می شود، فواید خوردن ماهی از ریسک های احتمالی ناشی از قرار گرفتن در معرض آلاینده ها پیشی می گیرد. در ادامه ببینید که چگونه این نگرانی ها را با اضافه کردن مقادیر مجازی از ماهی به رژیم غذایی خود، می توانید به حداقل برسانید.

منابع: drhsnajafi.com و تبیان hidoctor.ir

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *