بیماری قوز قرنیه علل و روش های درمان

رضا صادق زاده

Keratoconus بیماری قوز قرینه

علائم ایجاد قوز قرنیه و روش های درمان

بیماری کراتوکونوس یا قوز قرنیه (به لاتین: Keratoconus) یک بیماری تحلیل رونده قرنیه چشم است. در این بیماری قرنیه نازک شده و شکل آن تغییر می‌کند. قرنیه به طور طبیعی شکلی گرد یا کروی دارد ولی در کراتوکونوس (قوز قرنیه) قرنیه برآمده و مخروطی شکل می‌شود.

این بیماری معمولاً در سنین نوجوانی یا اوایل دهه سوم زندگی بروز می‌کند. این تغییر بر روی انکسار نور هنگام ورود به چشم تأثیر گذاشته و سبب کاهش وضوح بینایی می‌شود. کراتوکونوس ممکن است در یک یا هر دو چشم رخ دهد ولی در۹۰٪ موارد در هر دو چشم دیده می‌شود که در اینصورت خواندن و نوشتن یا رانندگی فرد مختل می‌شود.

پيشگيري از قوز قرنيه
در كساني كه قوز قرنيه ندارند، هيچ راهي به منظور پيش بيني از مبتلا شدن به بيماري وجود ندارد و پيشگيري در اين مورد مفهومي ندارد در كساني هم كه فرم خفيف يا متوسط بيماري را دارند، عينك و لنز تنها ديد آنها را اصلاح مي كند و استفاده كردن يا نكردن از آنها نقشي در پيشرفت بيماري ندارد.

کاربرد لیزر در درمان قوز قرینه
درگذشته در بیماران مبتلا به قوز قرنیه از اعمال جراحی لیزری مانند لیزیک – لازک یا PRK استفاده نمی‌شد زیرا باعث تشدید بیماری می‌گردید اما با ظهور روش (Collagen Cross-Linking یا CXL) می‌توان بصورت همزمان یا در قدم بعدی عیب انکساری چشم (شماره چشم) را با لیزر (معمولاPRK) درمان کرد.

روش های جدید درمان قوز قرنیه
یک درمان جدید به نام اتصال عرضی کلاژن معرفی شده است که به طور بالقوه قادر به درمان قوز می باشد. در این روش قطره ریبوفلاوین در قرنیه ریخته می شود و سپس در معرض نور ماوراء بنفش (UVA) قرار می گیرد. این روش در تقویت قرنیه ای که بسیار نازک و برآمده شده است مفید می باشد. این درمان هنوز در مرحله آزمایش است و نیاز به مطالعات بیشتر قبل از اجرای آن بر روی بیماران دارد.

روشهای درمان کراتوکونوس
به طور کلی روشهای درمان قوز قرنیه به چهار مرحله تقسیم می‌شود:
در مراحل اولیه بیماری، تجویز عینک توسط پزشک تا حد زیادی باعث اصلاح دید می‌شود البته باید توجه داشت بیماری ماهیت پیشرونده دارد در نتیجه نمره عینک تجویز شده تغییر خواهد کرد. با پیشرفت بیماری و افزایش نزدیک بینی و آستیگماتیسم نامنظم مرحله ای فرا می‌رسد که دیگر با عینک نمی‌توان دید را اصلاح کرد و برای اصلاح دید باید از لنزهای تماسی سخت (Hard Contact Lens) استفاده کرد.

وقتی لنز سخت روی قرنیه قرار می‌دهیم لایه اشکی که بین لنز و قرنیه ایجاد می‌شود نامنظمی را اصلاح می‌کند. بیمارانی که قادر به تحمل لنزهای سخت نمی‌باشند می‌توانند از لنزهای هیبریدی (ترکیبی از سخت و نرم) استفاده کنند. از دیگر درمانهای جراحی قوز قرنیه استفاده از حلقه‌های داخل قرنیه می‌باشد؛ این نوع از درمان در بعضی از قوزهای خفیف تا متوسط که کنتاکت لنز را نمی‌توانند تحمل کنند، کاربرد دارد.

این حلقه‌ها با کاهش میزان آستیگماتیسم نامنظم به بهبود بینایی کمک می‌کنند. میزان موفقیت درمان با حلقه‌های داخل قرنیه بسیار متغیر و از فردی به فرد دیگر متفاوت خواهد بود و نتایج عمل در بیماران کراتوکونوس (قوز قرنیه) متفاوت است. در این بیماران قرار دادن رینگ به طور متوسط باعث بهبود دو خط دید در نیمی از بیماران می‌گردد. در واقع در بیماران قوز قرنیه این عمل باعث می‌شود بیماری که قبل از عمل با عینک دید خوبی نداشته است پس از قرار دادن رینگ به دلیل کاهش نامنظمی‌های قرنیه با عینک جدید دید بهتری نسبت به قبل از عمل داشته باشد.

البته این روش در تمام بیماران قابل انجام نیست. یکی از درمان‌های جدید قوز قرنیه ایجاد پیوند متقاطع بین رشته‌های کلاژن قرنیه (Corneal collagen cross-linking یا CXL) با استفاده از اشعه فرابنفش UV-A و داروی ریبوفلاوین است. در این روش پس از برداشتن لایه سلول‌های سطحی (اپیتلیوم) قرنیه، به مدت سی دقیقه (هر ۳ دقیقه یک بار) قطره ریبوفلاوین۱/. درصد در چشم ریخته می‌شود و سپس طی مدت سی دقیقه بعدی در حالیکه هر ۵ دقیقه یک بار قطره مذکور در چشم چکانده می‌شود، اشعه ماوراء بنفش به قرنیه تابانده می‌شود. این کار باعث افزایش پیوندهای متقاطع بین رشته‌های کلاژن قرنیه و در نتیجه افزایش استحکام قرنیه می‌شود.

دیده شده است که پیشرفت بیماری تقریباً در ۱۰۰٪ موارد متوقف شده و در نیمی از موارد قرنیه اندکی مسطح تر شده و بیماری کمی (حدود ۲٫۸۷ دیوپتر) بهبود یافته است و بینایی ۱٫۴ خط بهتر شده است. این روش باعث می‌شود نیازی به پیوند قرنیه نیاز نباشد یا زمان آن به تأخیر بیفتد. در این روش بینایی فرد با و بدون عینک بهبود یافته و میزان آستیگماتیسم، کاهش قابل ملاحظه ای خواهد داشت.

بهترین داوطلبان این روش عبارتند از: بیمارانی که به تازگی برای آنها تشخیص کراتوکونوس داده شده، افراد جوان و میانسالی که بیماری آنها پیشرونده است، کسانیکه دچار هیدروپس یا اسکار سفید بروی قرنیه نشده‌اند و همچنین کسانیکه لنز تماسی روی چشمشان خوب فیت نمی‌شود.

Keratoconus بیماری قوز قرینه

درمان قوز قرینه
در انواع خفیف بیماری، عینک یا لنز نرم (Soft Contact Lenses) ممکن است کمک کننده باشد ولی با پیشرفت بیماری و نازکتر شدن و تغییر شکل بیشتر قرنیه این درمان‌ها دیگر چندان کارساز نخواهد بود. درمان بعدی بیماری استفاده از لنزهای سخت دارای قابلیت نفوذ گاز است. این لنزها قابلیت بیشتری برای اصلاح آستیگاتیسم نامنظم ناشی از کراتوکونوس (قوز قرنیه) دارند. قرار گیری مناسب لنز بر روی قرنیه مبتلا به کراتوکونوس (قوز قرنیه) کاری ظریف و زمان گیر است.

به همین دلیل مراجعات مکرر برای تنظیم لنز و اصلاح نسخه غیرقابل اجتناب است. در حال حاضر در بیمارانی که قادر به تحمل لنزهای سخت نیستند از روش‌های جدیدتری مانند قرار دادن رینگ‌های داخل قرنیه مثل Intacs و Ferrara و رینگ کامل Myoring استفاده می‌شود. مطالعه بر روی این روش نشان دهنده بهبود نسبی بیماران است، هر چند نشان داده نشده است که این روش مانع پیشرفت بیماری شود. البته در مورد مایورینگ مطالعه ای که توسط پروفسور دکسر از اتریش انجام شده مبین تقویت ۳۰٪ قرنیه شده ودر نتیجه باعث توقف پیشرفت قوز قرنیه خواهد شد.

پیوند قرنیه
از سال ها قبل، عمل پیوند قرنیه در این بیماران انجام می شد. این عمل با موفقیت (شفافیت قرنیه) حدود 95 درصد همراه است، ولی حدود 10 تا 20 درصد از بیماران کراتوکونوس نیازمند عمل پیوند خواهند بود. پس از عمل قرنیه، 60 درصد بیماران نیازمند استفاده از لنزهای تماسی جهت اصلاح دید خواهند بود و عود کراتوکونوس بعد از پیوند نیز به ندرت رخ می دهد. در ضمن امکان پس زدن پیوند تا آخر عمر برای بیمار باقی می ماند.

پیوند متقاطع بین رشته های کلاژن قرنیه
یکی از درمان های جدید که در چند سال اخیر مطرح شده، پیوند متقاطع بین رشته های کلاژن قرنیه با استفاده از اشعه ماورای بنفش و داروی ریبوفلاوین است. این کار باعث افزایش پیوندهای متقاطع بین رشته های کلاژن قرنیه و در نتیجه افزایش استحکام قرنیه می شود.

این روش باعث می شود، پیوند قرنیه نیاز نباشد و یا به تاخیر بیفتد. در این روش که در حال حاضر جدیدترین روش درمان قوز قرنیه است، بر خلاف سایر روش های درمانی، در اکثر موارد نه تنها از پیشرفت بیماری جلوگیری می شود، بلکه بینایی فرد با و بدون عینک بهبود یافته و میزان آستیگماتیسم، کاهش قابل ملاحظه ای خواهد داشت. بهترین داوطلبان این روش عبارتند از:

بیمارانی که به تازگی برای آنها تشخیص کراتوکونوس داده شده، افراد جوان و میانسالی که بیماری آنها پیشرونده است و همچنین کسانی که لنز تماسی روی چشمشان قرار نمی گیرد. در صورت پیشرفت بیشتر بیماری، مرحله ای فرا می رسد که دیگر استفاده از لنزهای تماسی و قطعات حلقه داخل قرنیه هم باعث افزایش دید نمی شود و در اثر کدورت قرنیه، استفاده از لنزهای تماسی ممکن نیست و عدم تحمل نسبت به لنز تماسی پیدا می شود. در این مرحله باید از پیوند قرنیه کمک گرفته شود.

آزمایشات لازم برای تشخیص کراتوکونوس

آزمایش انکسار چشم برای بررسی آستیگماتیسم و مشکلات دیگر بینایی

بررسی سابقه پزشکی و معاینه چشم

آزمایش شکاف لامپ که در آن پرتویی از نور به صورت عمودی به چشم وارد می شود و چشم در آن نور میکروسکوپی بررسی می شود. این تست در ارزیابی شکل قرنیه مورد استفاده قرار می گیرد و در تشخیص مشکلات بالقوه چشم کاربرد دارد. این آزمون ممکن است با القای قطره های چشمی که مردمک چشم را گشاد می کنند تکرار شوند.

این گشاد شدن مردمک کمک می کنند که قسمت های پشتی قرنیه نیز به راحتی دیده شود. آزمایش کراتومتری که در آن یک نور متمرکز بر روی قرنیه تابیده می شود و با ارزیابی بازتاب آن میزان انحنای قرنیه اندازه گیری می شود.

نقشه برداری از قرنیه یا اسکن نوری تکنیک های کامپیوتری، مانند توپوگرافی قرنیه و توموگرافی انسجام نوری هستند که برای تهیه تصاویر از قرنیه مورد استفاده قرار می گیرند. این تصاویر در ایجاد نقشه توپوگرافی از سطح قرنیه و اندازه گیری ضخامت قرنیه کاربرد دارند.

عوامل خطر ابتلا به قوز قرنیه
بیماری های خاص مانند سندرم داون، سندرم اهلرز-دانلوس و یا ناقص استخوان سازی احتمال بروز قوز قرنیه را افزایش می دهد. ارث نیز در ابتلا به این اختلال نقش دارد. این به این معنی است که اگر یکی از اعضای خانواده شما به این بیماری مبتلا شود، احتمال ابتلای شما نیز وجود دارد.

علائم قوز قرنیه
تاری و یا انحراف دید یکی از علائم قوز در قرنیه است.
فرد مبتلا قادر نیست در طول شب دید خوبی داشته باشد.
افزایش حساسیت به نور به نورهایی که چشمک می زنند.
در شماره عینک فرد مدام تغییر ایجاد می شود.
بدتر شدن ناگهانی علائم یا تیرگی بینایی زمانی رخ می دهد که منطقه پشتی قرنیه پاره شده و پر از مایع شده باشد.

علائم جدی تری که در این اختلال ایجاد شده و نیاز به بررسی و مراجعه سریع به پزشک دارد عبارتند از:
آستیگماتیسم
وخیم شدن سریع وضعیت بینایی

دوره بهبود قوز قرینه
بعد از عمل کراتوپلاستی برای بهبود بیماری تا یک سال زمان نیاز می باشد. ضمن این که ممکن است بیمار نیاز به استفاده از لنزهای سخت نیز برای بهبود بیماری داشته باشد. حتی ممکن است بهبود بینایی چند سال طول بکشد. اگر چه پیوند قرنیه درمان موفقی برای قوز قرنیه است اما ممکن است شامل عوارض جانبی مانند آستیگماتیسم، ضعف بینایی، رد پیوند، عفونت و عدم توانایی تحمل لنزهای تماسی باشد.

علل قوز قرنیه
نقش اختلالات ارثي در قوز قرنيه دقيقاً مشخص نشده است، به طوري كه فقط در 7% بيماران سابقه خانوادگي وجود دارد.
آسيب هاي ناشي از لنزهاي سخت تماسي طي چند سال استفاده يا مالشهاي مكرر چشم به دنبال بيماريهاي آلرژيك چشمي نيز در ايجاد اين بيماري احتمالاً نقش دارد.
همراهي اين عارضه با ساير بيماريهاي چشمي يا بيماريهاي عمومي نيز وجود دارد.

سن شایع قوز قرنیه
این بیماری در نوجوانان و حدود سن بلوغ شروع شده و طی 7 تا 8 سال پیشرفت کرده و بعد تقریباً ثابت باقی می ماند، گرچه این زمان ممکن است تغییر کند. رشد و پیشرفت این بیماری ممکن است ناگهانی یا تدریجی باشد. معمولاً بین 10 تا 30 سالگی شایع تر است.

تمام بیماران مبتلا به قوز قرنیه درمان می شوند

منابع: پیام سلامت، beytoote.com

مطالب مرتبط